KONKORDATO

KONKORDATO

Ülkemizde olağanüstü hal kapsamında yayımlanan 31.07.2016 tarihli 669 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 4. Maddesi ile sermaye şirketlerinin iflas erteleme talebinde bulunması ve mahkemelerin iflas ertelemeye karar vermesi engellendi. Bu yüzden uygulaması fazla olmayan ancak mali olarak zor durumda bulunan borçlular için başvurabilecekleri diğer bir seçenek olan KONKORDATO, yeniden uygulanmaya başladı.

Konkordato, İcra İflas Kanunu m.285-309 hükümlerinde düzenlenmiştir. Konkordato, elinde olmayan nedenlerle işleri iyi gitmeyen ve mali durumu bozulmuş olan, dürüst borçluları korumak için kabul edilmiş bir müessesedir.

Mali olarak zor durumda bulunan dürüst borçlu, alacaklılarının belli bir anlaşma yapar. Bu anlaşmaya göre, alacaklılar alacaklarının belli bir yüzde miktarından(mesela yüzde yirmisinden) vazgeçer. Borçlu, elindeki mevcudu ile borçlarını kabul edilen yüzde (misalde yüzde seksen) oranında öder, geriye kalan borçlarından (misalde borçlarının yüzde yirmisinden) kurtulur. İşte borçlunun, alacaklarının (üçte iki) çoğunluğu ile yaptığı ve onu kabul etmeyen diğer alacaklıları da bağlayan bu anlaşmaya KONKORDATO denir.

(Konkordato, bunu kabul eden (en az üçte iki) imtiyazsız alacaklılarla borçlu bakımından bir anlaşma yani sözleşmedir. Konkordato, onu kabul etmeyen alacaklılar bakımından zorla kabul ettirilmiş bir sulhtur. Bu nedenle, Alman Hukukunda “cebri sulh” (Zwangsvergleich) denilmektedir.)

Konkordato, ADİ KONKORDATO (m.285-309) ve MALVARLIĞININ TERKİ SURETİYLE KONKORDATO (m.309/a- m.309/1) olmak üzere ikiye ayrılır.

  • Adi konkordato da yapıldığı zamana göre iki şekilde olur:

 

  • İflas Dışı Konkordato: İflasa tabi olsun veya olmasın, herhangi bir borçlunun yapmış olduğu konkordatodur. Borçlu iflasa tabi ise henüz iflas etmeden önce konkordato teklif eder,bu teklifi kabul ve tasdik edilirse iflas etmekten kurtulur. Bu konkordatoya aynı zamanda “iflası önleyici konkordato” da denir.
  • İflas İçi (iflastan sonra) Konkordato: Burada borçlu iflas etmiş olup, iflastan kurtulmak için konkordato teklif etmektedir. Konkordato kabul ve tasdik edilirse, borçlu hakkındaki iflas, bütün hüküm ve sonuçlarıyla kaldırılır.

Kanunda iflas dışı konkordato ayrıntılı olarak düzenlenmiş (m.285-308), iflastan sonra konkordato için ise bunun özelliklerini belirttikten sonra iflas dışı konkordato hükümlerine yollama yapmakla yetinmiştir (m.309).

 

  1. Konkordatonun İflasla İlişkileri

 

  • Kollektif niteliği

Konkordato ile iflas masasının en yakın ilişkisi her iki kurumun da kollektif icra hukuku müessesi özelliği taşımasında kendini gösterir. Gerek iflas gerekse konkordato borçlunun bütün malları alacaklıların tümünün – ayrıcalıklı alacaklar dışında- eşit bir biçimde karşılanmasına tahsis edilir. Münferit icra yolu olan hacizde bu durum söz konusu değildir.

  •  İflas tasfiyesi sırasında konkordato istenebilir.

Borçlu iflastan sonra da alacaklılarıyla da konkordato yapabilir. ( İİK. m. 309) Ancak müflis konkordato önerisi ikinci alacaklılar toplantısından önce görüşülemez. Bununla birlikte alacaklılar toplantısı kararıyla iflasın tatilini öngörebilir.(İİK.m.224/2)

  • İflas takibinden sonra konkordato istenebilir.

İflas yolu ile takipte ödeme emrine muhatap olan borçlu konkordato mühleti alarak iflas kararı verilmesini öngörebilir. Bunun için iflas yolu ile takipteki ödeme emrinin alınmasından itibaren başlayan 7 (yedi) günlük süre (İİK.m.155) yasanın öngördüğü asgari süre olup borçlu iflas kararının verilmesinden önceki süreç içinde konkordato öneli almayı başardığı takdirde iflas kararı verilemez(İİK.m.289/1).

  • Konkordato talebinin reddi iflas nedenini oluşturur.

Borçluya tetkik mercii tarafından verilen mühlet kaldırıldığına da konkordatonun onanmasına ilişkin işlem reddedildiği takdirde bu kararın kesinleşip ilanından başlayarak 7 (yedi) gün içinde borçlunun iflası herhangi bir alacaklı tarafından ticaret mahkemesine başvurularak gerçekleştirilebilir.(İİK.m.301/1)

  • Konkordatonun reddi ile birlikte ihtiyati haciz kararı verilmesi zorunluluğu

Borçlunun konkordatonun verilmesine ilişkin istemi ticaret mahkemesince reddedildiği takdirde açılacak iflas davasının ön tedbiri olarak borçlunun bütün mallarına mahkemece ihtiyati haciz konulmasına ve bu ihtiyati haczin alacaklılardan birinin isteği üzerine uygulamasına karar verilir. (İİK.m.301/2) İİK.m.301 uyarınca açılacak iflas davası bu ihtiyati haczi tanımlayan işlem niteliğindedir.

  • Konkordatoda yetkili mahkeme

Yetkili icra mahkemesi, iflasa tabi olan borçlu için borçlunun muamele merkezinin bulunduğu yerdeki, iflasa tabi olmayan borçlu için ise borçlunun yerleşim yerindeki icra mahkemesidir (m.285/4 ; m.154/1).

 

  • Bilançodaki aktifleri gösterme zorunluluğu

Konkordato mühlet istemi, reddedildiği mühlet kaldırıldığı veya onama istemi reddedildiği takdirde borçlu bilançosunda belirttiği malları aleyhine yapılan icra takibinde göstermek ve ortaya çıkarmak zorundadır. (İİK.m.162,285)

 

  1. Konkordatonun İflastan Farklı Özellikleri

 

  • Konkordatoda borçlu malvarlığının başında olup ticari faaliyetlerini sürdürebilme olanağına sahiptir. Ancak mühlet içinde ve konkordatonun kesinleşerek ilan edilmesine kadar süren dönemde tasarruf yetkisi sadece belirli tasarrufi işlemler bakımından sınırlandırılmıştır.(İİK.m.290)
  • İflas takviye prosedürü sonucunda alacağın tümünün ödenmesi suretiyle tatmin edilmeyen alacaklılar iflasın kapatılmasından sonra yeni mal elde etmeleri halinde takip edilebilir.(İİK.m.251/1) Oysa konkordato ödeme koşullarını yerine getiren borçlu tüm borçlularından kesin olarak kurtulmaktadır.
  • İflasına karar verilen borçlu birtakım kam haklarından yoksun kalır. Buna karşılık konkordatoda borçlu hakkında iflasa özgü olan bu ağır müeyyidelerin uygulanması söz konusu değildir.
  • İflas herhangi bir alacaklı tarafından istenebilir ise de konkordatoyu sadece borçlu tetkik merciinden talep edilebilir. Alacaklıların borçluyu konkordato istemeye zorlamaya hakkı yoktur.
  • 3494 sayılı yasa ile değişik İİK iflas masasına kaydedilen alacaklılara iflasın açıldığı tarihten itibaren yasal faiz uygulaması öngörülmüştür. (İİK.m.196/1) Oysaki konkordato faizsiz olarak kabul edilmiş ise konkordatoda borçlunun faize ilişkin sorumluluğu yoktur.

 

                                 İFLAS DIŞI KONKORDATO (m.285-308)

İsminden de anlaşıldığı üzere, burada borçlu iflas etmemiştir. Borçlu iflasa tabi ise iflas dışı konkordato ile iflas etmesini önlemek istemektedir. Fakat iflasa tabi olmayan kişiler de konkordato teklif edebilir. Ama uygulamada daha çok iflasa tabi olan borçlular konkordato teklif etmektedir.

1-Konkordato Teklifi

Konkordato teklifi, konkordato hükümlerinden yararlanmak isteyen herhangi bir BORÇLU VEYA ALACAKLI tarafından İCRA MAHKEMESİNE dilekçe ile yapılır (m.285/1). Borçlu bu dilekçede konkordato teklifini bildirir. Borçlu bu dilekçesine ayrıntılı bir bilanço ekler. Bunun dışında borçlu defter tutmaya mecbur kişilerden ise, defterlerin durumunu bildiren bir cetveli de konkordato talebi dilekçesine eklemek zorundadır.

 

2-Konkordato Mühleti

Borçlunun konkordato talebini alan mercii bu teklifi inceler ve teklifin kanunun aradığı şartları taşıdığı kanısına varırsa BORÇLUYA EN FAZLA ÜÇ AYLIK BİR KONKORDATO MÜHLETİ verir. (Bu süre en fazla İKİ AY daha uzatılabilir.)

a)Konkordato Mühleti Verilmesi İçin Gereken Şartlar

  • Borçlu Dürüst Olmalı:Borçlu işlerinde işlerin de dürüst ve teklifinde samimi olmalıdır. Borçlu alacaklılarına zarar verici hareketlerde bulunmamış olmalıdır.

ÖRNEKLER: konkordato teklifi alabilmek için gerçeğe aykırı hesap ve bilanço göstermemesi, borçlunun bilançoda belirttiği aktif unsurların fiilen mevcut olmaması..

  • Asgari Yüzde Elli Ödeme Teklifi Şartı Kaldırılmıştır: Borçlu konkordato projesinde, yüzde elli ile bağlı olmaksızın, borçlarının belli bir yüzdesini, kural olarak derhal ödeyeceğini bildirir.
  • Teklif Olunan Paranın, Borçlunun Mevcudu İle Orantılı Olması Şartı Da Kaldırılmıştır: Fakat bu şart, konkordato projesinin alacaklıları zarara sokmak kastından ari olması şartı (m.286/1) içinde mevcuttur.

 

  1. b) Konkordato teklifinin incelenmesi

Konkordato talebi İcra Mahkemesi tarafından İLAN edilir. Konkordato talebinin ilanından itibaren ON GÜN içinde alacaklılar İcra Mahkemesinde konkordato talebine itiraz ederek, borçluya konkordato mühleti verilmesini gerektiren bir hal bulunmadığını ileri sürerek, talebin reddini isteyebilirler (m.287/1 c.2).

İcra Mahkemesi, borçlunun konkordato teklifini basit yargılama usulüne göre inceler (HMK m.103/1-e ; m.316/e).

İcra Mahkemesi YA KONKORDATO TEKLİFİNİN REDDİ KARARI YA DA KONKORDATO MÜHLETİ KARARI verir.

1-Konordato Talebinin Reddi Kararı

İcra Mahkemesi, konkordato talebinin uygun olmadığı kanısına varırsa, konkordato talebinin reddine karar verir. Konkordato talebinin reddi kararı, tefhiminden itibaren ON GÜN içinde borçlu veya alacaklı tarafından TEMYİZ edilebilir (m.286/3).

 

  1. c) Konkordato Mühleti
  • Tetkik mercii, talebi kabule uygun görürse borçluya en fazla ÜÇ AYLIKbir konkordato mühleti verir. Bu mühletle birlikte bir de KONKORDATO KOMİSERİ tayin edilir. Bu sürenin verilme amacı borçluya karşı icra ve iflas takibinin yapılmasını yasaklamak, dürüst borçluya bu süre içinde alacaklılarıyla birlikte konkordato yapabilme imkânı sağlamak ve konkordatoyu mahkemede ilan edilmesine imkân sağlamaktır.
  • Eğer bu amaçların sağlanması için iki aylık süre yetmezse konkordatoyu yapma imkânı varsa konkordato komiserinin teklifi üzerine bir defaya mahsus olmak üzere bu süre en fazla iki ay daha fazla uzatılabilir.
  • Borçlu, konkordato mühleti verildiği tarihten itibaren BEŞ GÜNiçinde giderleri verip uygulamaya koydurmaya mecburdur, aksi halde konkordato mühleti kendiliğinden kalkar.
  • Tetkik mercii borçluya konkordato mühleti verdiğini ülkede tirajı yüksek beş gazeteden birinde ilan ettir ve icra daireleri ile tapu dairelerine bildirir. Tacir ise ticaret sicil memurluğuna da haber verilir. Deniz ticareti ile meşgulse gemi sicil memurluğuna bildirilir.
  • Alacaklılar, borçluya konkordato mühleti verilmesini temyiz edemezler. Ama bu karara karşı tetkik merciine yedi güniçinde dilekçeyle itiraz edebilirler (İİK.m.288/2).
  • İtirazın biçim ve içeriği: Mühlet kararına yöneltilen itirazların, kararın ilanından itibaren yedi güniçinde kararı veren tetkik mercii hakimliğine bir dilekçe ile sunulması gerekir (İİK. m. 288 ). Dilekçenin bir örneği borçluya tetkik merciine belirlenecek duruşma günü ile birlikte tebliği zorunludur.
  • İtirazın incelenme usulü:Tetkik mercii ileri sürülen itirazları tek bir dosyadan toplayarak duruşma yapmak suretiyle basit yargılama usulüne göre inceler.
  • Mühlet kararını kaldırılmasından sonra borçlunun hakları:Tetkik Merciinin mühleti kaldırılması hakkında oluşturduğu kararlara karşı BORÇLUNUN TEMYİZ YOLUNA BAŞVURMASI MÜMKÜNDÜR (İİK.m.363/12). Temyiz süresi ON GÜN olup, kararın tefhiminden itibaren başlar (İİK.m.290/3, İİK. m. 299).
  • Mühletin kaldırılmasına ilişkin kararın ilanı:Konkordato mühletinin kaldırılmasına ilişkin tetkik mercii kararlarının kesinleşmesi halinde, ilan edilmeleri gerekmektedir. Ayrıca mühlet kararının bildirildiği ünitelere mühletin kaldırıldığının da haber verilmesi gerekmektedir.
  1. d) Konkordato Mühletinin Sonuçları 

      Konkordato mühleti içinde borçlu aleyhine 6183 sayılı kanun kanuna göre yapılan takipler de dahil olmak üzere, HİÇBİR TAKİP YAPILAMAZ ve DAHA ÖNCE BAŞLAMIŞ TAKİPLER DE MÜHLETİN VERİLMESİ İLE DURUR, İHTİYATİ HACİZ KARARLARI UYGULANMAZ (m.289/1).

Fakat alacaklının daha önce yapmış olduğu takip nedeniyle haczedilmiş olan bir mal, konkordato mühleti verilmesinden önce paraya çevrilmiş ise satış bedeli alacaklıya ödenir. Çünkü konkordatonun tasdiki, sadece paraya çevrilmemiş olan hacizleri hükümden düşürür.

Konkordato mühleti içinde takip yapma yasağı sadece borçluya karşıdır. Alacaklı borçlu ile birlikte borçlu olan müşterek borçlular ve borçlunun kefilleri aleyhine takip yapılabilir.

Konkordato mühleti içinde zamanaşımı durur ve hak düşürücü süreler işlemez (m.289/1).

İstisnalar:

  • Konkordato mühleti içinde “rehnin paraya çevrilmesi yolu ile takip yapılabilir” ve başlamış olanlara devam edilir.
  • İİK.m.206/1’e göre birinci sırada yazılı alacaklar için borçluya karşı konkordato mühletinden önce başlamış oldukları haciz yolu ile takipler mühlet kararıyla durmaz ve bu alacaklar için konkordato mühleti sırasında borçluya karşı haciz yolu ile yeni takipler yapılabilir (İİK.m.289/2). Bu nedenle konkordato içinde dava açabilecek ve açılanlara devam edebilmek mümkündür.
  • Borçlunun tasarruf yetkisini kısıtlama:Bu o mühlet içinde borçlu konkordato komiserinin denetimi altındadır. Borçlunun burada bütün tasarruf yetkisi kısıtlanmış değildir. Kural olarak malları üzerinde tasarruf yetkisi vardır. Yalnız bu komiserin denetimi altındadır.
  • Yalnız bazı tasarrufları komiserin izni ile bile yapamaz. Bununla borçlunun tasarruf yetkileri önemli ölçüde kısıtlanmıştır. Bunlar; mallarını rehin etmek ve ipotek vermek(m.23) ,gayrimenkulleri satmak, devretmek, ayni hak tesis etmek, kefil olmak, ivazsız tasarruflarda bulunmak. Borçlunun bu tasarruflarda bulunması mutlak olarak yasak olup bu yasağa aykırı olarak yapılan işlemlerde geçersizdir.
  1. e) Konkordato Mühletinin Kaldırılması

Borçlu, konkordato mühleti içinde dürüst olmalıdır. Eğer borçlu konkordato mühleti içinde dürüst olmayan hareketler içinde bulunursa kendisine verilen konkordato mühleti kaldırılır. Şartları:

1-Borçlunun yasak tasarruflardan birini yapmış olması

2-Borçlunun komiserin ihtarlarına aykırı davranmış olması

3-Borçlunun iyi niyetinden şüphe edilmesini haklı gösterir bir harekette bulunmuş olması.

Konkordato komiseri borçlunun az önce sayılan hallerinden birini tespit ederse durumu icra mahkemesine bildirir ve mahkemeden konkordato mühletinin kaldırılmasını ister (m.290/3).

f)Konkordato Mühletinin Kaldırılmasının Hükümleri

Konkordato mühletinin kaldırılmasına karar veren icra mahkemesi, aynı kararda teminat aramadan, borçlunun tüm haczi caiz mallarının ihtiyaten haczine karar verir (m.301/2). Konkordato mühletinin kaldırılması kararı temyiz edilemez.

Konkordato mühletinin kaldırılması kararının ilan edilmesinden itibaren ON GÜN içinde, alacaklılardan her biri, iflasa tabi olmasa bile borçlunun iflasını isteyebilir (m.290/4 ; m.301/1).

DEFTER TUTULMASI VE REHİNLİ MALLARIN KIYMETİNİN TAKDİRİ (m.291)

Komiser tayini üzerine hemen işe başlar ve borçlunun malvarlığının bir defterini tutar ve malların kıymetlerini takdir ederek deftere kaydeder. Borçlunun haczi caiz olmayan malları ile borçlunun elinde bulunan üçüncü kişilere ait mallar da bu deftere yazılır. Fakat konkordatoda, iflastaki gibi bir istihkak davası prosedürü yoktur.

 

ALACAKLILARI DAVET VE ALACAKLILARIN BİLDİRİLMESİ (m.292)

Konkordato komiseri, bir ilan ile, alacaklıları yirmi gün içinde alacaklarını bildirmeye ve toplantıya davet eder.

 

ALACAKLILAR TOPLANTISI

Alacaklılar, ilanda bildirilen yer, gün ve saatte toplanarak borçlunun konkordato teklifini görüşürler. Burada bir toplantı yeter sayısının sağlanmasına gerek yoktur. Toplantı sonunda sadece, konkordatoyu kabul veya reddetmek isteyenler, konkordato tutanağını imzalayabilirler.

Konkordatoyu kabul beyanının açık ve kesin biçimde yapılması gerekir. Ancak ret beyanı zımni olarak da yapılabilir. Alacaklı toplantıya gelmemiş olsa bile konkordatoyu reddetmiş sayılır.

KONKORDATONUN MAHKEMEDE İNCELENMESİ (m.296)

Toplanmayı takip eden on gün bittikten sonra komiser konkordatoya ilişkin bütün belgeleri ve bu süre içinde iltihak eden olmuşsa bunları da dikkate alarak, konkordatonun kabul edilip edilmediğine ve tasdikinin uygun olup olmadığına dair gerekçeli raporunu TİCARET MAHKEMESİNE tevdi eder ve durumu ilgili icra mahkemesine bildirir (m.296).

Konkordatonun incelenmesinde yetkili ticaret mahkemesi, konkordato mühleti vermiş olan icra mahkemesinin bulunduğu yerdeki ticaret mahkemesidir. Bu yetki kesin yetkidir.

Konkordato dosyasını ve komiserin gerekçeli raporunu alan ticaret mahkemesi “kısa bir zamanda kararını verir”(m.296/2 c.1).

Ticaret mahkemesi, duruşma yapmadan, konkordatoyu dosya üzerinden inceleyip karara bağlayamaz. Ticaret mahkemesi, duruşma gününü ve saatini, mühlet kararının yayımlandığı gazetede ilan ettirir.

 

KONKORDATONUN KABULÜ İÇİN GEREKLİ ÇOĞUNLUK (m.297)

Konkordatonun kabulü için, ALACAKLI ÇOĞUNLUĞU İLE ALACAK ÇOĞUNLUĞU birlikte aranır. Bu iki çoğunluktan biri mevcut değil ise, konkordato kabul edilmiş sayılmaz.

1-Alacaklı (kişi) çoğunluğu, konkordatonun, kabul edilmiş sayılabilmesi için, bildirilmiş alacaklıların yarısını aşan bir çoğunluk tarafından kabul edilmiş olması gerekir (m.297/1).

2-Alacak (meblağ) çoğunluğu, konkordatoyu kabul eden alacaklıların, bildirilmiş olan alacaklarının üçte ikisini aşan bir alacak tutarına sahip olması gerekir (m.297/1).

Mesela borçlunun 60 tane alacaklısı var ve borçları toplamı 120.000,00 TL olsun. Konkordatonun kabul edilebilmesi için en az 31 alacaklının konkordatoyu kabul etmiş olması ve bu 31 alacaklının alacakları toplamının da 80.000,00 TL’yi aşmamış olması gerekir.

Bazı alacaklılar da, konkordatoya yazılmış oldukları halde, hem alacaklı hem de alacak çoğunluğunu teşkilde hesaba katılmaz. Şöyle ki;

İmtiyazlı alacaklar (m.206) ve rehinli alacaklılar ile borçlunun karısı, kocası, ana-babası ve çocuklarına ait alacaklar konkordatonun kabulü için aranan çoğunluğun hesabında dikkate alınmaz (m.297/2).

 

KONKORDATONUN TASDİKİ (m.298)

1-Konkordato projesinde alacaklılara ödeneceği teklif olunan meblağın, borçlunun kaynakları ile ORANTILI olması gerekir (m.298/1 b.1).

2-Malvarlığının terki suretiyle konkordatoda, paraya çevirme halinde elde edilen hasılat veya üçüncü kişi tarafından teklif edilen meblağ, iflas yolu ile tasfiye halinde elde edilebilecek bedelden fazla olmalıdır (m.298/1 b.2).

3-Konkordato gerekli çoğunlukla kabul edilmiş olmalıdır. Konkordato, kaydedilmiş olan alacaklıların yarısını ve alacakların da üçte ikisini aşan bir çoğunluk tarafından kabul edilmiş olmalıdır (m.297/1).

4-Alacaklılardan her biri özel olarak ve açıkça kendi alacağı bakımından vazgeçmedikçe, kanunda öngörülen alacaklar için yeterli teminat gösterilmiş olmalıdır (m.298/1 b.3).

 

5-Tasdik için gereken giderler ve harçlar depo edilmelidir (m.298/1 b). Borçlu, konkordatonun tasdikinin gerektirdiği yargılama giderleri ve ilam harçlarını, konkordatonun tasdiki kararından önce depo etmiş olmalıdır.

KANUN YOLLARINA BAŞVURMA (m.299)

İİK m.299’a göre; “konkordato hakkında verilen hüküm tefhiminden ON GÜN içinde borçlu ve itiraz eden her alacaklı tarafından TEMYİZ olunabilir.

KONKORDATONUN REDDİNDEN SONRA İHTİYATİ HACİZ (m.301)

Konkordatonun tasdiki talebinin reddine karar veren ticaret mahkemesi, bu kararında, teminat aramaksızın, re’sen borçlunun haczi caiz bütün mallarının ihtiyaten haczine karar vermek zorundadır (m.301/2 c.2). Bu ihitiyati haciz kararı, giderini avans olarak yatıran herhangi bir alacaklının talebiyle icra edilir (m.301/2 c.2).

İTİRAZLI ALACAKLAR HAKKINDA DAVA (m.302)

Konkordatonun tasdikine karar veren ticaret mahkemesi, kararında borçlu tarfaından itiraza uğramış olan alacaklılara alacakları hakkında dava açmak için ON GÜNLÜK SÜRE verir (m.302 c.1).

KONKORDATONUN HÜKÜMLERİ (m.303)

Kural olarak, tasdik edilen konkordato, konkordato mühleti kararından önce doğmuş olan bütün alacaklar için de mecburidir.

İİK m.303/1’e göre, imtiyazlı alacaklar, konkordato hükümlerinden müstesna tutulmamış; sadece m.206’nın birinci fıkrasında yazılı devlet alacakları ve rehinli alacakların konkordato hükümlerine tabi olmayacağı düzenlenmiştir.

 

KONKORDATONUN ALACAKLILARDAN BİRİNİN MÜRACAATI İLE ONUN HAKKINDA FESHİ (m.307)

İİK m.307’ye göre; “kendisine karşı konkordato şartları ifa edilemeyen her alacaklı konkordato süresince iktisap etmiş olduğu yeni hakları muhafaza etmekle beraber konkordatoyu tasdik eden mahkemeye müracaatla kendisi hakkında konkordatoyu feshettirebilir.”

            Maddenin ikinci fıkrasına göre; “ Fesih talebi üzerine verilecek hükmün tebliğinden on gün içinde temyizi kabildir.”

 

İFLAS İÇİ KONKORDATO

(İFLASTAN SONRA KONKORDATO)

İflasına karar verilmiş bir kimse, iflastan kurtulmak için, konkordato teklif edebilir. Bu aşamada konkordato borçlunun iflasına engel olmayı değil, iflasına karar verilmiş durumda, bu kararın kaldırılmasını sağlamayı amaçlamaktadır.

İflas dışı konkordatoda, alacaklılar da konkordato işlemlerinin başlatılmasını talep edebilecekleri halde, iflastan sonra konkordatoda bu hak, SADECE MÜFLİSE tanınmıştır. Birinci fıkrada “iflasına hükmedilmiş olan bir borçlu konkordato teklif ederse” denilmiştir.

İflas içi konkordatoda mühlet olmadığı için, bu nedenle borçlunun işlemlerini denetleyecek bir konkordato komiseri de atanamaz. İflas kararı üzerine masaya giren borçluya ait mallar üzerinde tasarruf yetkisi kısıtlandığı için borçlunun işlemlerinin denetlenmesine de gerek yoktur. Konkordato komiserine ait görevler, iflas tasfiyesinde görevli olan iflas dairesi tarafından yerine getirilir (m.309/2 c.2).

Ticaret mahkemesi tasdik kararı kesinleşince, durumu iflas dairesine bildirir (m.309/4). Bu durumda iflas dairesi, iflasa karar vermiş olan ticaret mahkemesinden iflasın kaldırılmasını talep eder (m.309/5).

 

MALVARLIĞININ TERKİ SURETİYLE KONKORDATO

      Malvarlığının terki suretiyle konkordatoda borçlu, malvarlığı üzerindeki tasarruf etmek veya bu malların tamamını ya da bir kısmını üçüncü bir kişiye devretmek yetkisini alacaklılara verir. Bu şekilde alacaklılar borçlunun- kendilerine terk edilen- malvarlığını tasfiye ederek alacaklarını tahsil ederler. Tasfiye memurlarını alacaklılar seçebilir. Ancak icra mahkemesi seçilen kişiyi onayladıktan sonra tasarruf yetkisi alacaklılara ve tasfiye memuruna geçer.

Tasfiye memurları, borçlunun mallarını iflas tasfiyesine benzer bir şekilde tasfiye eder ve elde edilen parayı alacaklılara dağıtırlar. Adi konkordato hükümleri, işin niteliğine aykırı düşmediği müddetçe, malvarlığının terki suretiyle konkordatoda da uygulanır.

Malvarlığının terki suretiyle konkordato, iflas tasfiyesi süresince malvarlığının değerinden düşük fiyatlara satılması riskine karşı borçluyu; iflas sürecinin uzun sürmesi ve alacağını tahsil edememe riskine karşı da alacaklıyı koruyan bir tasfiye süreci olarak kullanılabilir.

SONUÇ

İİK’da değişiklik yapılmasına dair 4949 sayılı kanunla, dürüst borçlulara hem borcundan kurtulması ve hem de alacaklıları eşit olarak tatmin olmasını sağlayan konkordato müessesesinde köklü değişiklikler yapılmıştır. Konkordato müessesesine 4949 sayılı kanunla “rehinli taşınır veya taşınmazın paraya çevrilmesinin ertelenmesi” şeklinde yeni bir düzenleme getirilmiştir.

Bu kapsamda yapılan değişikliklerle;

  • Borçlunun konkordato hükümlerinin daha kolay yararlanmalarının sağlanması,

 

  • Mühlet aşamasında borçlunun daha etkin bir şekilde denetlenmesi,

 

  • Konkordatonun kabulünü kolaylaştırmak amacıyla, konkordatonun kaydedilmiş olan alacaklıların yarısını aşması ve bu alacaklıların alacağının kaydedilmiş alacakların üçte ikisini geçmesi,

 

  • Borçlu ile rehinli alacaklının menfaatleri arasında bir denge kurulması,

 

  • Tasdik edilen konkordatonun yerine getirilmesini denetlemekle görevlendirilen kişiye iki ayda bir tasdik kararını veren mahkemeye rapor tevdi etme yükümlülüğü getirilmiş ve alacaklarının bu raporu incelemesi olanağı sağlanmıştır.

İİK’da 4949 ve 5092 sayılı kanunlarla yapılan değişikliklerle takip hukuku içerisinde mali açıdan zor duruma düşen işletmelerin bir yandan ekonomik yaşamlarını sürdürmeleri diğer yandan da borçlarını ödemekabiliyetlerini yeniden kazanmaları sağlanmaya çalışılmıştır.

 

                                               YARGITAY KARARLARI

  1. Hukuk Dairesi 2001/9106 E – 2002/2532 K

ÖZET: “Konkordato dürüst borçlular için kabul edilmiş bir müessese olup, konkordato talebinden kısa bir süre önce aşırı borçlanan ve nisap oluşturmak için alacaklar ihdas eden borçlunun dürüst olmadığının kabulü ile tasdik isteminin reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik yoktur.”

 

  1. Hukuk Genel Kurulu – 2000/49E – 2000/94K – İİK m.289 – İHTİYATİ HACİZ

“..ihtiyati haciz ite icra takibi ayrı hukuki düzenlemeler olup ayrı ayrı hukuki sonuçlar doğurur. Bu nedenlerle, ihtiyati haciz icra takip işlemi olmayıp yapılacak icra takibinden veya açılacak davadan önce uygulanan ve HUMK.nun 101. ve bunu izleyen maddelerinde düzenlenen ihtiyati tedbir benzeri daha etkili bir tedbir işlemi olduğundan İİK.nun 289. maddesinde öngörülen takip yasağından sayılamaz..”

 

KAYNAKÇA

KURU, Baki                                : İcra ve İflas Hukuku El Kitabı , İSTANBUL 2013.

EROĞLU, Ender Canan           : 4949 ve 5092 Sayılı İcra İflas Kanunu’nda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunların Adi Konkordato İle İlgili Hükümlerde Getirmiş Oldukları Değişikliklerin Tespiti ve Değerlendirilmesi, Ankara Barosu Dergisi, 2005.

( http://www.ankarabarosu.org.tr/siteler/ankarabarosu/tekmakale/2005-3/3.pdf )

 

AV.MESUT İSKENDEROĞLU

STJ.AV.ŞEYDA UZUNOĞLU

Bu gönderiyi paylaş